6 June, 2020

Ticari Defterler Nedir?

Ticari defterler, Türk Ticaret Kanunu’nda yer alan ilgili düzenleme gereği, tacirlerin işletmeleri ile ilgili tutmakla yükümlü oldukları defterlerdir. Bu defterleri tutma yükümlülüğü ticari işletmelerin kuruluşuyla başlamakta ve tasfiye olması halinde tasfiyenin sonuna kadar devam etmektedir. Kanun doğrultusunda gerçek kişi ve tüzel kişi tacirlerin tutmakla yükümlü oldukları ticari defterler şu şekilde sıralanabilmektedir:

  • Yevmiye Defteri
  • Defter-i Kebir
  • Envanter Defteri

Bu defterler tutulmanın zorunlu olduğu defterlerdir. Bununla birlikte kanunda sayılmamış ancak tutulması gereken defterler de bulunmaktadır. Kanun lafzında bu defterler “İşletmesinin mahiyet ve öneminin gerektirdiği bütün defterlerdir.” denilmiştir. Zorunlu ancak kanunda net bir şekilde belirlenmemiş defterler, bu hüküm doğrultusunda tacir kişi tarafından belirlenecektir.

Ticari Defterlerin Saklanma Süresi

Ticari defterlerin saklanması için belirlenen süre, Türk Ticaret Kanunu’nda yer almaktadır. İlgili düzenlemeye göre ticari defterler, işletme belgeleri ve işletmeye ilişkin yazışmalar 10 yıl süre ile saklanmalıdır. Tacir kişinin ölmesi halinde ise ticari defterleri saklama yükümlülüğü tacir kişinin mirasçılarına geçmektedir.

Ticari defterlerin çalınması, doğal afet nedeniyle yok olması veya kaybolması gibi durumlarda ticari defter tutmamanın yaptırımıyla karşı karşıya kalmamak için tacir kişinin 15 gün içerisinde mahkemeye başvurarak zayi belgesi talep etmesi gerekmektedir.

Ticari Defterlerin Teslimi

Ticari defterlerin teslimi ve ibrazı, tacir kişinin defterleri sunması gereken duruma göre değişiklik göstermektedir. Buna göre iflas, miras gibi durumlarda ticari defterlerin teslimi gerekmektedir. Çünkü bu defterlerin tamamı incelenecektir. İbraz durumu ise bir uyuşmazlık durumunda gerekmektedir. Bu durumda sadece uyuşmazlığa ilişkin kısım incelenmektedir.

Ticari Defterlerin Delil Olma Niteliği

Ticari defterlerin delil niteliği bulunmaktadır. Buna göre ticari defterler, davalarda delil olarak sunulabilmektedir. Ticari defterler hem sahibi lehine hem de aleyhine delil olarak kullanılabilmektedir. Ticari defterlerin aleyhe delil olarak kullanılması, ispat yükü kendine düşen tarafından iddiasını karşı tarafın ticari defterlerine dayandırması ile mümkündür. Bu durum tacirin defter tutmamış olması veya kişinin iddiasını defterlere dayanarak ispat etmesi ile ticari defterler sahibi aleyhine delil olmaktadır. Ticari defterlerin sahibi lehine delil olarak kullanılması için ise her iki tarafın tacir olması, uyuşmazlığın iki tarafın ticari işletmesine ilişkin olması gibi bazı koşullar bulunmaktadır. Koşulların sağlanması halinde ticari defterler sahibi lehine delil olarak kullanılmaktadır.

Paylaş